Ciekawostki
Świat pszczół z bliska
Fakty o pszczołach i miodzie, które sprawdziliśmy w źródłach, oraz dłuższe teksty o tym, jak naprawdę wygląda praca w pasiece.
Do poczytania
- MiódJak powstaje miód – od kwiatu do słoikaNektar to w większości woda z odrobiną cukru. Zanim stanie się miodem, przejdzie przez wiele pszczelich „rąk” – i kilka par ludzkich.
- MiódKrystalizacja – dlaczego miód gęstniejeSkrystalizowany miód nie jest zepsuty ani „podrobiony”. To najlepszy dowód, że jest prawdziwy.
- Rodzina pszczelaRok w pasiecePszczoły nie mają wolnego, a pszczelarz – tylko trochę. Jak wygląda sezon w naszej pasiece, od zimowego kłębu po jesienne karmienie.
- Produkty pszczeleApiterapia – czym jestProdukty pszczele są wykorzystywane od tysięcy lat. Czym zajmuje się apiterapia i czego można, a czego nie należy od niej oczekiwać.
Czy wiesz, że…
- Pszczoły230 razy na sekundę
Tyle uderzeń skrzydłami wykonuje pszczoła miodna w locie. Ruchy skrzydeł są krótkie (wychylenie ok. 90°), ale bardzo szybkie – to właśnie częstotliwość, a nie zamach, utrzymuje pszczołę w powietrzu.
Źródło: Altshuler i in., PNAS 2005
- Pszczoły21–28 km/h
Z taką prędkością pszczoła leci do kwiatów. W drodze powrotnej, obciążona nektarem i pyłkiem, zwalnia do ok. 17 km/h.
Źródło: British Beekeepers Association
- Pszczoły5 oczu
Dwa duże oczy złożone z tysięcy drobnych „oczek” i trzy małe przyoczka na czubku głowy, które pomagają w orientacji w locie.
Źródło: British Beekeepers Association
- PszczołyWidzą ultrafiolet
Pszczoły rozróżniają ultrafiolet, niebieski i zielony, ale nie mają receptora czerwieni. Wiele kwiatów ma wzory widoczne tylko w ultrafiolecie – działają jak pas startowy prowadzący prosto do nektaru.
- PszczołyDo 14 km
Tak daleko potrafi polecieć pszczoła miodna po pożytek. Zwykle jednak zbiera znacznie bliżej – od kilkuset metrów do kilku kilometrów od ula. Dlatego okolica pasieki tak bardzo wpływa na smak miodu.
Źródło: Ratnieks i Shackleton, Frontiers in Ecology and Evolution 2015
- PszczołyTaniec zamiast mapy
Zwiadowczyni pokazuje innym drogę do kwiatów „tańcem wywijanym”: kierunek tańca względem pionu plastra odpowiada kierunkowi względem słońca, a długość tańca – odległości. Za badania zachowań zwierząt Karl von Frisch otrzymał Nagrodę Nobla w 1973 r.
- Rodzina pszczela40–80 tysięcy
Tyle pszczół może liczyć silna rodzina w środku lata. Zimą jest ich wielokrotnie mniej – przetrwają w zwartym kłębie, ogrzewając się nawzajem.
Źródło: Wikipedia – Western honey bee
- Rodzina pszczelaPonad 2000 jaj dziennie
Tyle może złożyć matka w szczycie sezonu – w sumie więcej, niż sama waży. Jest jedyną płodną samicą w ulu i żyje kilka lat, podczas gdy robotnice latem zaledwie kilka tygodni.
- Rodzina pszczela16 · 21 · 24 dni
Tyle trwa rozwój od jaja do dorosłej pszczoły: matki – 16 dni, robotnicy – 21, trutnia – 24. Z tego samego jaja może wyrosnąć matka albo robotnica – decyduje pokarm, a matka dostaje mleczko pszczele przez cały rozwój.
- Rodzina pszczela5–6 tygodni
Tyle żyje letnia robotnica – zapracowuje się w sezonie. Pszczoły, które wygryzły się jesienią, żyją nawet pół roku: ich zadaniem jest przetrwać zimę i wychować wiosną nowe pokolenie.
- Rodzina pszczelaTrutnie nie żądlą
Samce pszczoły miodnej nie mają żądła i nie zbierają pokarmu. Ich jedynym zadaniem jest unasiennienie młodej matki. Pod koniec lata robotnice wyrzucają je z ula.
Źródło: Wikipedia – Western honey bee
- Rodzina pszczela35 °C
Taką temperaturę pszczoły utrzymują w gnieździe z czerwiem. Gdy jest zimno, drżą mięśniami tułowia i grzeją; gdy upał – wachlują skrzydłami i odparowują przyniesioną wodę.
Źródło: Wikipedia – Western honey bee
- Miód12 pszczół
Przez całe życie jedna robotnica wytwarza ok. 1/12 łyżeczki miodu. Na jedną łyżeczkę pracuje więc całe życie dwanaście pszczół.
Źródło: University of Illinois Extension
- Miód4 mln kwiatów
Tyle kwiatów muszą odwiedzić pszczoły, żeby powstał kilogram miodu.
Źródło: University of Illinois Extension
- MiódBlisko 5 razy dookoła Ziemi
Łącznie ok. 190 tysięcy kilometrów lotu – tyle trzeba, żeby zebrać nektar na kilogram miodu.
Źródło: University of Illinois Extension
- MiódNajwyżej 20% wody
Nektar to głównie woda, a dojrzały miód może jej mieć najwyżej 20% – tak mówią przepisy. Wyjątkiem jest miód wrzosowy: do 23%. Pszczoły zasklepiają komórki woskiem dopiero, gdy miód jest wystarczająco gęsty.
Źródło: Rozporządzenie MRiRW w sprawie jakości handlowej miodu (Dz.U. 2015 poz. 850)
- MiódNie dla niemowląt
Miodu nie podaje się dzieciom przed ukończeniem 1. roku życia. Rzadko, ale może zawierać przetrwalniki bakterii, które w jelitach niemowlęcia wytwarzają toksynę (botulizm niemowlęcy). Starszym dzieciom i dorosłym nie szkodzą.
- Produkty pszczeleWosk z odwłoka
Wosk wydzielają młode robotnice z gruczołów po spodniej stronie odwłoka – w postaci cieniutkich łusek, z których budują plastry. Z tego samego wosku robimy nasze świece.
- Produkty pszczelePszczeli chleb
Tak nazywa się pierzgę: pyłek kwiatowy ubity przez pszczoły w komórkach plastra, zalany odrobiną miodu i zakonserwowany w naturalnej fermentacji. To główne źródło białka dla młodych pszczół.
- Produkty pszczeleKit pszczeli
Propolis to żywiczna substancja, którą pszczoły zbierają z pąków drzew i uszczelniają nią szczeliny w ulu. Zwęża też wylotek i powleka ścianki gniazda.
- Historia i tradycjaMiód drahimski
Miód z Pojezierza Drawskiego, z okolic Starego Drawska (dawniej Drahim), ma unijne Chronione Oznaczenie Geograficzne. To jeden z kilku polskich miodów chronionych w UE – obok m.in. miodu kurpiowskiego i spadziowego z Beskidu Wyspowego.
- Historia i tradycja1835
W tym roku ks. Jan Dzierżon ze Śląska odkrył, że trutnie rozwijają się z niezapłodnionych jaj. Opracował też ul z ruchomymi plastrami, z którego wywodzi się większość dzisiejszych uli – nazywany jest ojcem nowoczesnego pszczelarstwa.
Źródło: Wikipedia – Johann Dzierzon